Ανδρούσου, Α. & Ασκούνη Ν. (επιμ.) (2011). Πολιτισμική ετερότητα και ανθρώπινα δικαιώματα. Προκλήσεις για την εκπαίδευση. Αθήνα: Μεταίχμιο.

Πρόκειται για ένα συλλογικό τόμο, με κείμενα που επιχειρούν να προσεγγίσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και την πολτισμική ετερότητα στο πλαίσιο του ευρύτερου προβληματισμού για την εκπαίδευση και το ρόλο της στο σύγχρονο πολιτισμικό πλαίσιο. Τα 19 κείμενα του τόμου, τα οποία υπογράφουν έλληνες και ξένοι επιστήμονες από διάφορους επιστημονικούς κλάδους όπως η νομική και πολιτική επιστήμη, η κοινωνιολογία, η γλωσσολογία, η ψυχολογία, η κοινωνική ανθρωπολογία και οι επιστήμες της αγωγής, αναδεικνύουν την διεπιστημονική προσέγγιση του επίκαιρου και σημαντικού για την εκπαίδευση θέματος. Στα κείμενα διερευνώνται ερωτήματα που αφορμώνται από τη διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στην αναγνώριση της πολιτισμικής ετερότητας  και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη σημερινή συγκυρία και από τις αντιθέσεις που προκύπτουν εσωτερικά στους δύο πόλους αυτής της σχέσης.

Το βιβλίο αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος με τίτλο «Πολυπολιτισμικότητα, μειονότητες και ανθρώπινα δικαιώματα» εστιάζει στη συζήτηση για τα ανθρώπινα δικαιώματα υπό το πρίσμα της πολυπολιτισμικότητας και του αιτήματος για αναγνώριση και θεσμική προστασία των εθνοπολιτισμικά διαφορετικών ομάδων. Στα κείμενα του πρώτου αυτού μέρους οι συγγραφείς πραγματεύονται ζητήματα όπως η αντιθεση μεταξύ κοινοτισμού και αρχών της φιλελεύθερης δημοκρατίας, τα όρια αναγνώρισης της ετερότητας και οι σχέσεις εξουσίας μέσω των οποίων συγκροτούνται οι μειονότητες, ο οικουμενικός ή σχετικός χαρακτήρας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πέρα από τις επιμέρους οπτικές που υιοθετούν, το κοινό ερώτημα που τα διατρέχει άμεσα ή έμμεσα είναι πως νοηματοδοτείται στο σημερινό πολυπολιτισμικό μας περιβάλλον τόσο η έννοια της δημοκρατίας όσο και οι αρχές που τη θεμελιώνουν.

Στο δεύτερο μέρος, με τίτλο «Πολιτισμική ετερότητα, κοινωνικές ιεραρχήσεις και εκπαίδευση», οι συγγραφείς των κειμένων διερευνούν τα ερωτήματα που εγείρουν σα εκπαιδευτικά συστήματα των χωρών του δυτικού κόσμου η ανομοιογένεια του μαθητικού πληθυσμού, ως προς τη γλώσσα, τη θρησκεία ή την εθνότητα.

Το δεύτερο αυτό μέρος υποδιαιρείται σε δυό ενότητες. Στην πρώτη, με τίτλο «Γλωσσικές διαφορές, ταυτότητες, σχέσεις εξουσίας», διερευνώντανται η σχέση της γλώσσας και της ταυτότητας με την εκπαίδευση, οι ιεραρχήσεις που τη διέπουν  και οι παιδαγωγικοί προσανατολισμοί στην προοπτική ενός ανοιχτού στη διαφορά σχολείου. Εστιάζοντας στην αντίθεση ανάμεσα στην αναγνώριση των εθνοπολιτισμικών διαφορών και την ομογενοποιητική λογική των εθνικών εκπαιδευτικών συστημάτων, οι συγγραφείς των κειμένων αυτών αναδεικνύουν  τη σημασία του σεβασμού της ετερότητας στο εκπαιδευτικό πλαίσιο όχι όμως ως αυτόνομου στόχου, αλλά ως προϋπόθεσης για την αντιμετώπιση της κοινωνικής ανισότητας.  Στη δεύτερη ενότητα, με τίτλο «Εκπαίδευση μεινοτήτων: πολιτικές συγκρούσεις και αλλαγές στην εκπαίδευση της μειονότητας στη Θράκη» οι συγγραφείς παραθέτουν κάποιες από τις βασικές πτυχές της παρέμβασης στην εκπαίδευση της μειονότητας στη Θράκη, με τρόπο που αποτυπώνει την πολυπολοκότητα, τη συνθετότητα αλλά και τις δυσκολίες  της εκπαιδευτικής αλλαγής σε αυτό το πεδίο, αναδεικνύοντας παράλληλα και την πολιτική διάσταση του εγχειρήματος.

Πρόκειται για έναν πολύ σημαντικό συλλογικό τόμο καθώς πραγματεύεται καίρια ερωτήματα που αναδεικνύουν την πολυπρισματικότητα της προσέγγισης της πολιτισμικής ετερότητας στην εκπαίδευση. Τόσο η θεωρητική πλαισίωση όσο και οι περιγραφόμενες και επαρκώς τεκμηριωμένες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε ένα πολυπολιτισμικό πλαίσιο με σημαντική πολιτική και ιδεολογική φόρτιση, το καθιστούν ωφέλιμο για ακαδημαϊκούς, ειδικούς ερευνητές, φοιτητές αλλά και εκπαιδευτικούς που προσβλέπουν σε μια στοχαστική θεώρηση του σύγχρονου σχολείου.