ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Τριλίβα, Σ., Ξαρλή, Π. & Σπινθάκη, Α. (2012). Πλάθοντας Ταυτότητες: από τη μαθητεία στη διδασκαλία. Θεσσαλονίκη: ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ.

Το βιβλίο αυτό αποτελεί, όπως οι ίδιες οι συγγραφείς του δηλώνουν ήδη στην πρώτη σελίδα του, «ένα ταξίδι αυτοανακάλυψης και επαγγελματικής ανάπτυξης, μέσω κριτικού αναστοχασμού και νοηματοδότησης». Μέσο, όχημα, για το ταξίδι αυτό αποτελούν οι ιστορίες ζωής και η αφηγηματική διερεύνηση των συμμετεχόντων, επιμορφωτών και επιμορφούμενων, σε ένα εναλλακτικό επιμορφωτικό πρόγραμμα για εκπαιδευτικούς.

Πιο συγκεκριμένα, οι συγγραφείς -στο πρώτο μέρος του βιβλίου τους- σκιαγραφούν τη διαδικασία ανάπτυξης της ταυτότητας ρόλου των εκπαιδευτικών και συζητούν τρόπους παρεμβάσεων που αφορούν την ταυτότητα αυτή. Οι ταυτότητες των εκπαιδευτικών πλάθονται από τις αναρίθμητες εμπειρίες που έχουν καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους, μέσα από κρίσιμα γεγονότα, μεταβατικά σημεία και καθοριστικά, διαμορφωτικά βιώματα, όπως είναι οι οικογενειακές εμπειρίες, σχολικές εμπειρίες, εμπειρίες και γνώσεις κατά την αρχική τους εκπαίδευση, εμπειρίες πρακτικής άσκησης στο σχολείο, αναγνώσεις Αναλυτικών Προγραμμάτων και σχολικών εγχειριδίων, επιμορφωτικές εμπειρίες, κτλ. Η αυτοβιογραφία, οι προσωπικές αφηγήσεις των εκπαιδευτικών και οι ιστορίες ζωής τους μπορούν να φωτίσουν τις παιδαγωγικές τους προσεγγίσεις και τις επαγγελματικές τους ταυτότητες. Η αφηγηματική διερεύνηση και ο κριτικός στοχασμός, σε ένα πλαίσιο συνεργαζομένων εκπαιδευτικών, αποτελούν –σύμφωνα με τις συγγραφείς- παρέμβαση που μπορεί να δώσει τη δυνατότητα στον εκπαιδευτικό να αντλήσει νόημα από την προσωπική του εμπειρία και γνώση και, ενδεχομένως, να μεταπλάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την ταυτότητά του και την επαγγελματική πρακτική του.

Στη συνέχεια, οι τρεις συγγραφείς εκθέτουν τις δικές τους θέσεις και βασικές πεποιθήσεις για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Ορίζουν τον κριτικό αναστοχασμό και τον συσχετίζουν με τη βιωματική και τη μετασχηματίζουσα μάθηση, όπως και με αρχές του εποικοδομητισμού. Περιγράφουν τρόπους μέσω των οποίων μπορούν να διευκολυνθούν οι διαδικασίες προσωπικής και ομαδικής ανάπτυξης, προτείνουν μεθόδους διερεύνησης και μάθησης μέσα σε βιωματικές ομάδες εκπαιδευτικών. Ταυτόχρονα εστιάζουν στο ρόλο του διευκολυντή της ομάδας και στις ικανότητες που χρειάζεται να επιδεικνύει. Επίσης, συσχετίζουν στενά όλες τις παραπάνω θέσεις τους για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών με τη χρήση του «εκπαιδευτικού δράματος».

Τέλος, οι συγγραφείς μας παρουσιάζουν 18 βιωματικά εργαστήρια που έχουν υλοποιήσει οι ίδιες ως επιμορφώτριες εκπαιδευτικών εφαρμόζοντας στην πράξη τις παραπάνω αρχές και πεποιθήσεις τους. Τα παραδείγματα αυτά μετατρέπουν το θεωρητικό πλαίσιο που εκτέθηκε στο πρώτο μέρος του βιβλίου σε ζωντανή πρόταση, σε μια βιωματική πρόκληση που καλεί τους αναγνώστες – εκπαιδευτές εκπαιδευτικών σε δοκιμή στη δική τους επιμορφωτική πράξη.

Ουσιαστικά πρόκειται για ένα βιβλίο που περιγράφει ένα πρόγραμμα επαγγελματικής ανάπτυξης εκπαιδευτικών βασισμένο στον κριτικό (ανα)στοχασμό και τη στοχαστική αυτό-συνειδητότητα. Το πρόγραμμα αυτό σχεδιάστηκε μέσα από τις θεωρητικές γνώσεις των συγγραφέων, αλλά και τις εμπειρίες τους από τη διδασκαλία και την εκπαίδευση εκπαιδευτικών, μέσα από τη βιβλιογραφία και την επιμορφωτική πράξη.